VNesports – Thể thao điện tử (Esports) từng là một vùng đất hoang sơ, chân thực và đầy cảm xúc. Nơi đó, chúng ta cảm thấy mình là một phần của một thứ gì đó mới mẻ, điên rồ và không cần phải gồng mình để trở nên hoàn hảo. Nhưng giờ đây, những sân khấu triệu đô, khói lửa ngợp trời và các chương trình phát sóng không tì vết dường như đang tước đi thứ “ma thuật” nguyên bản ấy. Có lẽ, đã đến lúc ngành công nghiệp này cần tự hỏi: Những màn trình diễn đắt đỏ này thực sự dành cho ai?
Lời Cảnh Tỉnh Từ Sự “Hoàn Hảo Khô Khan”
Trong vài năm qua, tôi luôn trăn trở về một cảm giác thiếu hụt khó tả mỗi khi theo dõi các giải đấu lớn. Sự hoang mang đó đã được giải tỏa vào cuối tuần trước, khi tôi đọc được một dòng tweet từ bình luận viên Max “KEG” Tompkins của tựa game Marvel Rivals:
“Mọi người cần nhận ra rằng việc biến các chương trình thể thao điện tử trở nên hoàn hảo, khô khan và thiếu cảm xúc sẽ gây hại nhiều hơn hầu hết các sai lầm kỹ thuật mà bạn có thể gặp phải khi phát sóng trực tiếp.”
Nhận định này đánh trúng “tim đen” của ngành công nghiệp hiện tại. Esports đang tuyệt vọng trong nỗ lực chen chân vào giới giải trí đại chúng (mainstream). Các nhà tổ chức nhồi nhét những khâu sản xuất hoành tráng, vung tiền mời các nhà sáng tạo nội dung (streamer/influencer) không liên quan để kéo view. Từ việc Ludwig Ahgren mua vé dự giải đấu đối kháng Evo để đánh bóng tên tuổi, cho đến những màn dàn dựng kịch tính hóa quá mức, Esports bắt đầu khoác lên mình một chiếc áo giả tạo và gượng ép.
Overwatch League Và “Ma Thuật” Của Sự Hỗn Loạn
Nhớ lại thời điểm Overwatch League (OWL) mùa đầu tiên được công bố, điều níu chân khán giả chính là niềm đam mê thuần túy và sự lóng ngóng chân thực. Mặc dù Blizzard cố gắng khoác lên nó một hệ thống nhượng quyền chuyên nghiệp kiểu thể thao truyền thống, nhưng rõ ràng ở thời điểm đó, chẳng ai thực sự biết mình đang làm gì.
Đó là một sự hỗn loạn tuyệt đẹp:
- Tuyển thủ ngông nghênh rời sân khấu với những biểu cảm lố bịch.
- Những cử chỉ “kém sang” vô tình lọt vào ống kính truyền hình.
- Máy quay lia nhầm vào những hàng ghế trống hoác.
- Bình luận viên (Caster) lỡ miệng đùa cợt khiếm nhã trên sóng.
- Observer (người điều khiển camera trong game) lỡ mất những pha giao tranh gay cấn nhất.
Nhưng nó thực sự rất vui. Nó mang lại cảm giác chúng ta đang cùng nhau tạo ra một trào lưu lan truyền khổng lồ. Đó là khoảnh khắc những kẻ “mê game” thực thụ được bước ra ánh sáng. Không phô trương, không giả tạo.
Dạo một vòng qua các video tổng hợp OWL cũ trên YouTube, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những bình luận mang chung một nỗi niềm khắc khoải:
- “Tôi nhớ về thời kỳ đó của thế giới.”
- “Toàn bộ giai đoạn này đã giúp tôi vượt qua những thời điểm khó khăn. Tôi vẫn quay lại đây mỗi khi cảm thấy buồn.”
- “Đoạn video đã lột tả xuất sắc bản chất của mùa giải đầu tiên. Chúa ơi, tôi nhớ Overwatch 1 quá. Đó là những kỷ niệm đẹp nhất đời tôi.”
Cái Bẫy Của Sức Hút Đại Chúng Và Gánh Nặng Tài Chính
Khi cơn sốt Overwatch lắng xuống, tôi tìm đến chung kết Call of Duty League (CDL) 2022 tại Los Angeles. Sự kiện hoành tráng, sân vận động khổng lồ, khói lạnh mịt mù, dàn màn hình LED vô tận. Các game thủ bước ra với khuôn mặt lạnh tanh, nghiêm nghị.
Nó không còn là một lễ hội của dân mê game. Nó giống như một thông điệp khiên cưỡng mà CDL đang cố hét lên: “Nhìn xem, chúng tôi không phải là bọn mọt sách nerd. Chúng tôi rất ngầu, đúng không?”.
Và thực trạng này ngày càng tồi tệ hơn ở góc độ kinh tế. Chi phí phát sóng một ngày thi đấu của League of Legends (LMHT) tại các đấu trường lớn có thể ngốn từ $75.000 đến $200.000. Tất cả số tiền khổng lồ đó được đốt đi chỉ để làm cho Esports trông có vẻ “hợp pháp” và “sang trọng” trong mắt những người vốn dĩ… chẳng hề quan tâm đến Esports.
Tại sao ngành công nghiệp này lại chấp nhận hoạt động thua lỗ và gánh chịu những rủi ro tài chính khổng lồ chỉ để đổi lấy một vỏ bọc hào nhoáng?
FGC: Pháo Đài Cuối Cùng Cũng Đang Lung Lay
Xuất thân từ cộng đồng game đối kháng (FGC), tôi từng tự hào về cái chất “miền Tây hoang dã” của nó. Đó là nơi các game thủ chuyên nghiệp tổ chức đấu giao hữu ăn tiền ngay tại hàng ghế khán giả; là nơi người ta hò hét cá cược trong Top 8; là nơi kẻ chiến thắng có thể đập phá ghế và khóc nấc lên trên một sân khấu lụp xụp, chỉ có một màn hình và vài chiếc ghế nhựa. Không cần ánh sáng rực rỡ, không cần giọng bình luận vang rền hào hùng.
Nhưng nỗ lực thương mại hóa, điển hình là sự can thiệp của dòng vốn từ Ả Rập Xê Út để thúc đẩy Esports World Cup, đang làm thay đổi FGC. Việc mời các nhà sáng tạo nội dung không chuyên về game đối kháng tham gia thi đấu biểu diễn tại Evo không phải là tận thế, nhưng nó phản bội lại tinh thần nguyên bản của FGC. Đó là biểu hiện của sự khao khát lượt view và sự công nhận từ bên ngoài, hơn là phục vụ cộng đồng cốt lõi.
Lời Kết: Hãy Chấp Nhận Bản Ngã
Chúng ta nhớ những khuyết điểm, sự ngớ ngẩn, những sai lầm kỹ thuật, bởi vì chúng đại diện cho sự chân thực.
Ngành công nghiệp Esports đang diễn một vở kịch đắt tiền cho các nhà đầu tư và giới tinh hoa xem – những người có lẽ chỉ quan tâm đến việc tổ chức giải đấu ở Paris hay Riyadh sao cho thật hoành tráng. Họ không phải là những người hâm mộ thực sự. Vậy tại sao chúng ta phải chiều lòng họ?
Esports sẽ tự cứu lấy mình, và tiết kiệm được hàng triệu USD, nếu nó chấp nhận một sự thật: Đây là một phân khúc đặc thù của cộng đồng game thủ. Hãy ngừng chạy đua vũ trang bằng những chương trình sản xuất quy mô lớn. Hãy quay lại tập trung vào những người hâm mộ thực sự, mang lại niềm vui nguyên sơ như những ngày đầu.
Tôi tin rằng, tôi không phải là người duy nhất khao khát tìm lại những ngày xưa cũ ấy.
